Bu yazıda abdest, Fazilet Neşriyat'ın Muhtasar İlmihal kitabındaki tarifiyle (Hanefî mezhebine göre) adım adım ve kitaptaki resimlerle anlatılır.
Abdest alma sırası kısaca:
Abdest nedir?
Abdest, belli âzâları usulüne göre yıkamaktan ve meshetmekten ibaret dinî bir temizliktir. Abdestsiz bir kimse namaz kılamaz, Kâbe'yi tavaf edemez, Kur'ân-ı Kerîm'e dokunamaz.
Namazın şartlarından birincisi hadesten tahârettir. Hades iki kısımdır:
- Küçük hades: Abdesti olmamaktır.
- Büyük hades: Cünüp olmak, kadınların lohusa veya hayızlı (aybaşı hali) olmasıdır.
Kadın olsun erkek olsun; namaz kılacak kimselerin abdestsiz ise abdest alması, cünüp ise gusletmesi yani bütün vücudunu yıkaması şarttır. Kadınların lohusalık ve aybaşı hallerinden sonra da gusletmeleri farzdır.
Abdest nasıl alınır?
1. Kıbleye dönmek, Eûzü ve Besmele
Mümkünse kıbleye dönülür, yüksek bir yere oturulur, Eûzü ve Besmele çekilir.
2. Eller
Eller bileklere kadar üç kere yıkanır, parmaklar birbiri arasına geçirilerek hilâllenir, parmaktaki yüzük oynatılarak altına su ulaştırılır.

3. Misvak
Varsa misvak kullanılır, yoksa başparmak ve şehâdet parmağıyla dişler ovulur.

4. Ağız
Besmele çekilerek ağıza üç kere su alınır.

5. Burun
Besmele çekilir, üç kere burna su verilir. Oruçlu değilse su burnun yumuşağına kadar çekilip, sol elle burun temizlenir.

6. Niyet ve yüz
Abdeste kalb ile niyet edilip, Besmele çekerek avuca su alınıp saç bitiminden çene altına, yan taraflardan da kulak yumuşaklarına kadar yüz, üç kere yıkanır. Kaşların altı ıslatılır. Bu iş iki kere daha yapılır. Her yıkamada yüz ovalanır.

7. Kollar
Besmele çekerek önce sağ, sonra sol kol dirsekle beraber üç kere ovalanarak yıkanır.


8. Baş, kulaklar ve boyun (mesh)
Besmele çekerek sağ elle başın dörtte biri mesh edilir. Sonra şehâdet parmaklarıyla kulaklar, başparmakla da kulakların arkası meshedilir. Elin baş ve işâret parmakları hariç, diğer üç parmaklar ile de boyun meshedilir.



Kaplama mesh yapmak sünnettir.
9. Ayaklar
Ayaklar sol el ile yıkanır. Besmele ile sağ ayağın ucundan yıkamaya başlanır ve ayak parmakları sol elin küçük parmağı ile hilâllenir. Hilâllemeye sağdan sola doğru yani, sağ ayakta küçük parmaktan, sol ayakta ise başparmaktan başlanır ve alttan üste doğru yapılır. Sağ ayak gibi sol ayak da besmele ile yıkanır.


Abdestte her âzâ yıkanırken kelime-i şehâdet okunur.
Abdestten sonra
Abdesten sonra artan sudan ayakta ve kıbleye karşı birkaç yudum içilir.
Abdesten sonra şu üç şey menduptur:
- Kelime-i şehâdet getirmek,
- "Sübhânekellâhümme ve bihamdik. Eşhedü en lâ ilâhe illâ ente estağfiruke ve etûbü ileyk" duasını okumak ve
- 1, 2 veya 3 defa "Kadr sûresini" okumak.

Kadr sûresi

Bismillâhi'r-Rahmâni'r-Rahîm
İnnā enzelnâhü fî leyleti'l-kadr ✻ Ve mā edrâke mâ leyletü'l-kadr ✻ Leyletü'l-kadri ḫayrun min elfi şehr ✻ Tenezzelü'l-melāiketü verrûhu fîhâ bi iẕni rabbihim min külli emr ✻ Selâmün hiye hattâ matla'ı'l-fecr ✻
Abdestin farzları
Abdestin farzları dörttür:
- Yüzünü yıkamak,
- Ellerini dirsekleriyle beraber yıkamak,
- Başının dörtte birini meshetmek, yani elini su ile ıslatarak başına sürmek,
- Ayaklarını (topuklarıyla beraber) yıkamak.
Abdestin sünnetleri
- Niyet etmek,
- Eûzü ve Besmele ile başlamak,
- Evvelâ ellerini bileklerine kadar yıkamak,
- Misvak kullanmak,
- Bir âzâ kurumadan diğerini yıkamak,
- Ağzına ve burnuna üç kere su vermek,
- Kulağını meshetmek,
- El ve ayak parmaklarını hilâllemek,
- Âzâları üçer kere yıkamak,
- Başını kaplama meshetmek,
- Abdesti tertip üzere almak; yani abdest âzâlarını sırasıyla yıkamak,
- El ve ayaklarını yıkamaya parmak uçlarından başlamak.
Abdest alırken okunacak birçok duâ olmakla beraber evlâ olan bütün âzâlarını yıkarken besmele çekip kelime-i şehâdet getirmektir.
Abdestin mekruhları
- Sağ el ile sümkürmek,
- Abdest âzâlarından birini üç defadan fazla veya eksik yıkamak,
- Suyu yüzüne çarpmak,
- Güneşte ısıtılmış su ile abdest almak.
- Suyu çok az kullanmak veya israf etmek,
- Abdest alırken konuşmak,
- Abdestin sünnetlerini terk etmek.
Abdesti bozan şeyler
- Önden ve arkadan idrar, kan, gâita gibi necâset ve meni çıkmak,
- Vücuttan kan, irin ve sarı su akmak,
- Ağız dolusu kusmak,
- Delirmek,
- Sarhoş olmak,
- Bayılmak,
- Arkadan yel çıkmak,
- Yan yatarak veya iki ayağını yana çıkarıp oturağı boşta kalacak şekilde veya bağdaş kurarak oturup uyumak. (Oturağı yere tamamen yerleştirmek sûretiyle uyumak abdesti bozmaz.)
- Namaz içinde başkası işitecek kadar gülmek,
- Dişlerin arasından çıkan kan, tükürüğe denk veya tükürükten fazla olmak.
Kan tükürükten az olduğu zaman, abdesti bozmadığı gibi, tıraş olmak, tırnak kesmek de abdesti bozmaz.
Sıkça sorulan sorular
Abdest nasıl alınır?
Mümkünse kıbleye dönülüp Eûzü ve Besmele çekilir. Eller bileklere kadar üç kere yıkanır, misvak kullanılır, ağza ve burna üçer kere su verilir. Abdeste kalb ile niyet edilip yüz üç kere yıkanır; önce sağ, sonra sol kol dirsekle beraber üç kere yıkanır. Başın dörtte biri, kulaklar ve boyun meshedilir; son olarak önce sağ, sonra sol ayak yıkanır.
Abdestin farzları nelerdir?
Abdestin farzları dörttür: yüzünü yıkamak, ellerini dirsekleriyle beraber yıkamak, başının dörtte birini meshetmek ve ayaklarını topuklarıyla beraber yıkamak.
Abdesti bozan şeyler nelerdir?
Önden ve arkadan necâset ve meni çıkması, vücuttan kan, irin ve sarı su akması, ağız dolusu kusmak, delirmek, sarhoş olmak, bayılmak, arkadan yel çıkması, oturağı boşta kalacak şekilde uyumak, namaz içinde başkası işitecek kadar gülmek ve dişlerden çıkan kanın tükürüğe denk veya fazla olması abdesti bozar.
Abdestin sünnetleri kaç tanedir?
Muhtasar İlmihal'de abdestin on iki sünneti sayılır: niyet etmek, Eûzü ve Besmele ile başlamak, önce elleri bileklere kadar yıkamak, misvak kullanmak, bir âzâ kurumadan diğerini yıkamak, ağza ve burna üç kere su vermek, kulağı meshetmek, parmakları hilâllemek, âzâları üçer kere yıkamak, başı kaplama meshetmek, tertip üzere almak ve yıkamaya parmak uçlarından başlamak.
Abdest alırken hangi duâ okunur?
Abdest alırken okunacak birçok duâ olmakla beraber evlâ olan, bütün âzâları yıkarken besmele çekip kelime-i şehâdet getirmektir.
Abdestten sonra ne okunur?
Kelime-i şehâdet getirilir, "Sübhânekellâhümme ve bihamdik. Eşhedü en lâ ilâhe illâ ente estağfiruke ve etûbü ileyk" duası ve 1, 2 veya 3 defa Kadr sûresi okunur.
Uyumak abdesti bozar mı?
Yan yatarak veya oturağı boşta kalacak şekilde ya da bağdaş kurarak oturup uyumak abdesti bozar. Oturağı yere tamamen yerleştirmek sûretiyle uyumak abdesti bozmaz.
Tırnak kesmek ve tıraş olmak abdesti bozar mı?
Hayır. Tıraş olmak ve tırnak kesmek abdesti bozmaz.
